MY NA FACEBOOKU
dr hab. Anna Nacher, prof. UJ - Instytut Sztuk Audiowizualnych
dr hab. Anna Nacher, prof. UJ
ORCID ID 0000-0002-3192-2724
Profesorka nadzwyczajna w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego (Zakład Mediów Audiowizualnych), kierowniczka Zakładu Mediów Audiowizualnych. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się głównie na kulturoznawczej teorii mediów, ekomediach, badaniach nad dźwiękiem, a także krytycznej teorii SI (sztucznej inteligencji). Jej prace są często poświęcone sztuce współczesnej, sztuce nowych mediów, sztuce wideo, kulturze cyfrowej i e-literaturze.
Stypendystka Fulbrighta: w semestrze jesiennym 2019/2020 wykładała jako Fulbright Scholar-in-Residence w ramach programu Creative Digital Media w Winona State University (USA).
Zajęcia gościnne: Media Arts Cultures Erasmus Mundus joint degree, Aalborg University (2023, 2024), UCLA Art|Sci Center, Los Angeles (2023), Media Arts Cultures Erasmus Mundus joint degree, Uniwersytet Łódzki (2021, 2024), University of Minnesota (2019), Washington State University-Vancouver (2019), szkoła doktorska w Elsynorze w ramach Re:Sound, 8th International Conference for Histories of Media Art, Science and Technology (2019), Aarhus University (2018), Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Socjologii (2017), St. Petersburg State University (2016).
Redaktor naczelna "Przeglądu Kulturoznawczego" (od 2020, 70 pkt na liście czasopism Ministerstwa Nauki)
Managing Editor czasopisma Electronic Book Review (od 2025, Level 2 Norwegian Register for Scientific Journals)
W latach 2019-2024 członkini Board of Directors międzynarodowej organizacji Electronic Literature Organization.
W latach 2020-23 kierowniczka Programu Doktorskiego Nauki o Sztuce w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych UJ.
Zastępczyni przewodniczącej Komitetu Nauk o Kulturze PAN w kadencji 2020-2023.
Członkini Komitetu Nauk o Kulturze PAN w kadencji 2024-2027.
Członkini Electronic Literature Organization (od 2013), European Network for Cinema and Media Studies (od 2015), European Society for Literature, Arts and Science (od 2017), The International Association of Art Critics (Association Internationale des Critiques des Arts, AICA) (od 2019), Modern Language Association (od 2022), Central European Network for Sonic Ecologies (od 2026).
Pracę naukową łączy z dzialalnością artystyczną w obszarze sztuki dźwięku, związaną z nagraniami terenowymi, słuchaniem usytuowanym i eksperymentalnymi technikami wokalnymi.
2022 - 2027 Członkini zespołu badawczego w projekcie NPRH Kluczowe dzieła, terminy, gatunki cyfrowe - cykl kompendiów polskiej kultury cyfrowej (kierownik projektu: dr hab. Piotr Marecki, prof. UJ).
2021 - Electronic Literature (elit) and COVID 19, mały grant realizowany w ramach DARIAHeu Theme Arts, Humanities and Covid 19 (członkini zespołu badawczego wraz z prof. Scottem Rettbergiem (University of Bergen) oraz prof. Sorenem Poldem (Aarhus University, kierownik projektu);
Od 2020 współpraca z Victorią Vesną, dyrektorką UCLA Art|Sci Center w Los Angeles, m.in. jako artist-in-residence w University of California Los Angeles Sci Art Center (projekt Breathe to Flow, Getty grant w lutym 2021, zajęcia gościnne w styczniu 2023, projekt Breath Library jako część programu Atmosphere of Sound: Sonic Art in Times of Climate Disruption).
2021 - laureatka konkursu Granty na Granty II
2017 – 2019 – kierowniczka trzyletniego projektu badawczego finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki (2016/21/B/HS2/00746, "Estetyka obrazowania post-cyfrowego - między nowym materializmem a filozofią zorientowaną na przedmiot")
2012 – kierowniczka merytoryczna projektu „Kultura miejska – węzły i przepływy” realizowanego we współpracy z Małopolskim Instytutem Kultury w Krakowie, finansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Obserwatorium Kultury (nr projektu 05159/12 DMP)
2007 – 2009 – udział w dwuletnim ministerialnym projekcie badawczym Miasto w sztuce – sztuka miasta: analiza kulturowa przestrzeni miejskich przełomu XX/XXI w. Kierownik grantu: prof. dr hab. Ewa Rewers, UAM Poznań.
W 2026 roku członkini Scientific Committe międzynarodowej konferencji Breaking the Code. Hacktivating Non-Normative Algorithms, University of Porto.
W 2024 roku koordynatorka ścieżki (chair) Readership and experience with interactive and social media międzynarodowej konferencji ACM Hypertext and Social Media 2024
W 2023 roku członkini międzynarodowego komitetu programowego ISEA2023 w Paryżu.
W 2023 roku członkini międzynarodowego komitetu programowego Electronic Literature Organization 2023 Conference and Media Arts Show w Coimbrze.
W 2023 roku członkini międzynarodowego komitetu programowego Re:Source 10th International Conference on the Histories of Media Art, Science and Technology w Wenecji.
W 2020 i 2021 roku członkini panelu ekspertów NAWA.
W 2022 roku recenzentka projektów grantowych dla Austrian Science Fund (FWF) i ERC (European Research Council).
W 2020 roku recenzentka projektów grantowych dla Swiss National Science Foundation.
W 2017, 2018 i 2022 roku członkini panelu ekspertów w programach OPUS, PRELUDIUM i HARMONIA Narodowego Centrum Nauki.
W 2019 roku członkini komitetu programowego międzynarodowej konferencji naukowej Re:Sound Media Art Histories 2019 w Aalborgu (Dania), kuratorka sesji "Re-sounding 'Dark' Ecologies: Sound-Walking revisited" (Track 6: Sound Within Bodies, Wet Media Practices, Environment and Life-World).
W 2018 roku członkini jury nagrody im. N. Katherine Hayles dla najlepszej książki naukowej o literaturze elektronicznej przyznawanej rokrocznie przez Electronic Literature Organization.
Media lokacyjne. Ukryte życie obrazów, Kraków 2016: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
Rubieże kultury popularnej. Popkultura w świecie przepływów, Poznań 2012: Galeria Miejska Arsenał
Telepłeć. Gender w telewizji doby globalizacji, Kraków 2008: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Publikacje w czasopismach naukowych
Anna Nacher, "The Great River Speaks: Elemental Media Between Hydrology and Place-Thought", Environmental Humanities (2026) 18 (2): 232-246,
https://doi.org/10.1215/22011919-12383938
Anna Nacher, "Ain't business as usual - ku modelowi krytyki operacyjnej AI", Elementy 10 (2026), 17-36, https://doi.org/10.52652/e.10.26.2
Anna Nacher, "Kłopotliwe archiwa ekstraktywizmu w sztuce rzecznych narracji Thao Nguyen Phan", Kwartalnik Filmowy 131 (2025), s. 83-102, https://doi.org/10.36744/kf.4503 .
JuEunhae Knox, James Mackay, Anna Nacher, "Global Instapoetry" [Editorial], European Journal of English Studies, vol. 27 - issue 1, 2023: Hashtags across Borders: Considering #Instapoetry as a Transglobal and Transligual Literary Movement, ss. 3-13, https://doi.org/10.1080/13825577.2023.2206452
Anna Nacher, Søren Bro Pold, Scott Rettberg, "Pandemic Genres: Processing the COVID-19 Pandemic through Electronic Literature", Hyperrhiz. New Media Cultures, no. 26, 2023, doi:10.20415/hyp/026.e01
Anna Nacher, "United Forces of Meme in Spontaneous Netprov (or how many tweets it takes to transform #Kaliningrad into #Kralovec)", Electronic Book Review, November 6, 2022
Anna Nacher & Filip Jankowski, "Re-writing histories of colonization in video games: the case of Elizabeth LaPense." Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication, 29 (38), June 2021, 123-141, https://doi.org/10.14746/i.2021.38.08
Poetycki gest na rozdrożu. Elementy, nr 1/2021
Antropocen nad Missisippi – języki rzeki, Kultura Współczesna 1/2021, Muzeum Antropocenu.
#BlackProtest from the web to the streets and back: Feminist digital activism in Poland and narrative potential of hashtag, European Journal of Women's Studies, November 2020, https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1350506820976900
Publikacje w w pracach zbiorowych (wybór z ostatnich 5 lat)
Ewa Majewska, Anna Nacher, Zofia Łapniewska, Queer Eco-Feminist Counterpublics for the New Millennium. In: Intellectuals in the 21st Century Reconfiguring Ideologies and Global Struggles Against the Elitization of Knowledge. Ed. Nicol A. Barria-Asenjo, Routledge, New York 2026 https://doi.org/10.4324/9781003711568-47
Anna Nacher, Victoria Vesna, Transperceptive Listening: Sonic Meditations for a Pluriverse. In: Situated Listening. Attending to the Unheard. Eds. Freya Zinovieff, Morten Søndergaard, Stephanie Loveless, and Tullis Rennie, Routledge, New York 2025, pp. 252-271.
Anna Nacher, Krzysztof Wodiczko's Homeless Vehicle Project - interrogating contemporary urban hellscapes, [in:] Krzysztof Wodiczko. Art, Technology, and Social Change. ed. Ryszard W. Kluszczyński, Center for Contemporary Art Łaźnia, Gdańsk 2024 (soon available at https://www.laznia.pl/ksiegarnia/)
Anna Nacher, Søren Bro Pold, Scott Rettberg, A Pandemic Crisis Seen from the Screen: A Reflection on Pandemic Imagination, [in:] Encountering the Plague. Humanities Takes on the Pandemic. eds. Wojciech Sowa, Tony Whyton, Intellect, London 2024. (open access, https://doi.org/10.1386/9781789389869_13)
Not-Only-Human-Habitat, or Pedagogies of Vulnerable Collectives in the Age of Extractivist Fantasies, [in:] Postcollectivity. Situated Knowledge and Practice, red. A. Jelewska, M. Krawczak, J. Reid, Brill Publications, Leiden 2024.
To nie sztuczna inteligencja jest naszym największym zagrożeniem: rozległe performanse technologii medialnych [w:] Technopaideia. Zaawansowane technologie w edukacji humanistycznej, red. Sebastian Borowicz, Joanna Hobot-Marcinek, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2024.
Afterwords: As We May Enact, [in:] The Community and the Algorithm: A Digital Interactive Poetics, ed. A. Klobucar, Vernon Press, New York 2021.
Publikacje redagowane (wybór z ostatnich 5 lat)
JuEunhae Knox, James Mackay, Anna Nacher (red.), European Journal of English Studies vol. 27 - Issue 1, Special Issue: Hashtags across Borders: Considering #Instapoetry as a Transglobal and Translingual Literary Movement.
Wypromowani doktoranci:
dr Dawid Rydzek (opieka naukowa: 2016-2021), dysertacja "Spektakl władzy. Amerykańskie seriale polityczne" - wydana jako książka w wydawnictwie Katedra, Gdańsk 2023).
dr Marta Habdas (opieka naukowa: 2016-2023), dysertacja "Archeologia mediacji. Media magnetyczne i pamięć", praca obroniona z wyróżnieniem 31.10.2023.
Filip Jankowski (opieka naukowa: 2018-2023), promotorka pomocnicza: dr Justyna Janik, Instytut Sztuk Audiowizualnych UJ, dysertacja "Digital Games and the Category of Auteur: An Intersectional Approach", praca obroniona z wyrożnieniem 15.12. 2023.
Aktualni doktoranci:
mgr Marta Snoch (Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych UJ, opieka naukowa od 2024). Projekt doktorski: "Audiowizualne oblicza zapachów - reklamy perfum oraz period nose od 1882 roku do współczesności".
mgr Sebastian Porzuczek (Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych UJ, opieka naukowa od 2020), współpromotorka: prof. dr hab. Roma Sendyka (Wydział Polonistyki UJ), członkowie Komitetu Doktorskiego: dr hab. Ewa Wójtowicz, Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, dr hab. Andrzej Leśniak, Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Dysertacja: "Ekstensywne modusy katastrofy. W stronę estetyki liminalnej na gruncie współczesnych praktyk estetycznych: od kina do sztuki nowych mediów."
2026
AI and the Creative Condition, Aarhus Institute of Advanced Studies, Aarhus University (referat "A case for GenAI variantology from the Central European perspective").
2025
V Zjazd Filmoznawców i Medioznawców 2025, Manifestacje i przekroczenia: polityki - estetyki - teorie, udział w panelu "AI w praktykach kreatywnych: negocjując granice krytyki".
Interdisciplinary Conference Taboo-Transgression-Transcendence in Art & Science, Ljubljana 2025 (referat wspólnie z prof. Mortenem Søndergaardem, Aalborg University, "Empirical Monsters. Rethinking Boundaries Between Ecology and Media").
Electronic Literature Organization Conference ELO 25 @ 25, Toronto, York University & Waterloo University,organizacja i udział w roundtable 30th Anniversary of ebr Electronic Book Review.
2024
Politics of the Machines Aachen 2024, Lifelikeness and Beyond, RWTH Aachen University (referat wspólnie z prof. Mortenem Søndergaardem, Aalborg University, The Periodic Table of Sound Art. An Elemental Methodology of Transductive Practices).2023
Unlearning Realities, Reimagining Futures, LASALLE College of the Arts, Singapore (referat Unlearning as pedagogical strategy: (re)breathing, zaproszony panel Media art as a memory system: reimagining in archiving, curating, breathing, online).
Re:Source 2023, The 10th International Conference on the Histories of Media Art, Science, and Technology, Ca' Foscari University, Venice Centre for Digital and Public Humanities, Venice (referat Intermedia: acrhipelagic thinking of relations in-between the systems - decolonizing media art, współautorstwo z prof. Mortenem Søndergaardem, Aalborg University).
ELO Conference 2023, Overcoming Divides: Electronic Literature and Social Change, Universidade D Coimbra, Coimbra (kuratorka panelu Netprov as socially egaged literature; obok Scotta Rettberga, Sorena Bro Polda i Ashleigh Steele współautorka pełnometrażowego filmu dokumentalnego Covid E-lit: Digital Art During the Pandemic; obok Scotta Rettberga, Sorena Bro Polda, Iana Hatchera i Ashleigh Steele współautorka instalacji, The Pandemic Reflection Machine prezentowanej na towarzyszącej konferencji wystawie "Arborescent || Resistance").
MLA2023 Convention, San Francisco, referat "Breathing on Screen: Covid-19 and Electronic Literature by Women-Identifying Digital Artists" (w panelu "Electronic Literature and the Long Pandemic", z Anastasią Salter, Abigail Moreshead i xtine burrough).
2022
The Nomadic Image 2022, The Seventh Transdisciplinary Conference on Imaging at the Intersections of Arts, Science and Culture, Naryn, University of Central Asia, online panel "Traditional and Contemporary Nomadism" we współpracy z Victorią Vesną, dyrektorką UCLA Art|Sci Center (Victoria Vesna, Patricia Cadavid, Ivana Dama, Clarissa Ribeiro, Anna Nacher)
ISEA2022 Possibles, Barcelona, Centre de Cultura Contemporania i Universitat Oberta de Catalunya, referat "Postdigital constellation and Place-Thought" w panelu "Critical contact: the climate crises, human/nonhuman thinking, and sensing the possible" (z Roderickiem Cooverem, Sorenem Bro Poldem i Ryszardem Kluszczyńskim).
ELO 2022, Mediolan-Como, 1) uczestniczka panelu "Breathing, Modality and Human Non-Human Interaction" (z Roderickiem Cooverem, Sorenem Bro Poldem, Flavią Caviezel i Pat Badani) 2) organizatorka i moderatorka panelu "Whose e-lit is it anyway?" (z Andrew Klobucarem, Margaret Rhee, Shanmugą Priyą i Samya Brata Royem).
2021
11th Conference of the Japanese Association of Digital Humanities, The University of Tokyo (online), referat "Platformed Reflections on the Pandemic: Covid-19 and Electronic Literature" (wspólnie z prof. Scottem Rettbergiem (University of Bergen) i prof. Sorenem Bro Poldem (Aarhus University).
ELO 2021 Conference and Festival: Platform (Post?) Pandemic, współkuratorka wystawy online Covid E-lit
SLSAeu 2021, Literary & Aesthetic Posthumanism, University of Bergen, online 1) uczestniczka keynote panelu "Posthumanism and the Post-Literary: Complementary or Countering?" 2) referat "Writing as collective assemblages in the age of (post)digital capitalism, or decolonizing e-literature in the minor key."
How to Taste 42 Vowels and 225 Apple Tree Varieties: a work (always) in progress (dźwięk, 2026)
Seria złożona z performance'u, warsztatów oraz soundwalku w ramach biennale sztuki dźwięku, Nine Days of Green, 18-27. czerwca 2026, Kopenhaga
Projekty na platformie Radio Aporee (dźwięk, 2014 - aktualnie)
Seria nagrań terenowych realizowanych na platformie Radio::Aporee od 2012 roku. Aktualnie realizowana jako trzy odrębne projekty:
Silence Is Not What You Think It Is
Resonances of the Great River: Listening Across Timescales
(projekt zrealizowany w październiku 2025 roku przy wsparciu Instytutu Adama Mickiewicza).
Λιμενικό Σώμα. Unwanted listening: a proof of concept (literatura elektroniczna, 2024-25)
Interaktywny esej zrealizowany za pomocą platformy Twine, nominowany do nagrody Social Good Prize w konkursie New Media Writing za rok 2025.
Wersja drukowana eseju ukazała się w zbiorze 400 ręcznie numerowanych egzemplarzy, Anthology for Listening vol. II, wydanej przez Bureau for Listening w 2024 roku. W 2026 roku książka została nagrodzona Brązowym medalem w konkursie na najlepszy projekt książki fundacji Buchkunst Stiftung.
Breath Library / Biblioteka Oddechów (2021- aktualnie)
Cykl Biblioteka Oddechów stanowi serię warsztatów site-specific, spacerów i instalacji dźwiękowych i jest pracą z oddechem i głosem jako narzędziami teoretycznego i praktycznego badania słuchania usytuowanego.
Projekt został zapoczątkowany w 2021 roku we współpracy z Victorią Vesną i UCLA Art|Sci Center, w ramach projektu Atmosphere of Sound. Sonic Art in Times of Climate Disruption. Biblioteka Oddechów / Breath Library była dotąd realizowana w Los Angeles (seria spacerów dźwiękowych w ramach wystawy Atmosphere of Sound. Sonic Art in Times of Climate Disruption, 2025), w Krakowie (Dom Utopii, Odyseja Nowohucka, 2024 i 2025), we Wrocławiu (Galeria BWA, 2025) oraz na Winona State University (USA) w ramach konferencji iDMAA.
Pandemic Reflection Machine (literatura elektroniczna, 2022-23)
Generatywne wideo rekombinowane, zrealizowane we współpracy z Ian Hatcherem (USA), Sorenem Bro Poldem (Dania), Scottem Rettbergiem (USA/Norwegia) oraz Ashley Steele (Australia).
Bazą dla wideo generatywnego byla seria 16-tu wywiadów przeprowadzonych z artystami sztuki cyfrowej w okresie pandemii Covid-19. Trajektorie interacki z materiałem wideo wynzaczają zautomatyzowane tagi, wygenerowane na podstawie najważniejszych wątków poruszanych podczas rozmów z twórcami, których prace znalazły się na wystawie Covid E-lit, kuratorowanej przez Nacher. Rettberga i Polda w 2021 roku (Alex Saum, Jody Zellen, xtine burrough, Mark Marino i Marino Family, Annie Abrahams, Ben Grosser, Mark Sample, Sharon Daniel i Erik Loyer, Giselle Beiguellman, Mohammed Bilal, Giulia Carla Rossi, Jörg Piringer, Judd Morissey i Ava Avnisan (Tenders). Projekt uzyskał wsparcie DARIAH-eu.
Praca byla prezentowana na wystawie Arborescent Resistance podczas Electronic LIterature Conference 2023 w Coimbrze.
Transversal Ecotone (praca dźwiękowa, 2021)
Soundwalk opracowany na podstawie nagrań terenowych z sąsiedztwa krakowskiego ZOO, przygotowany na Walking Festival of Sound Kraków - Edynburg w 2021 roku.
Praca składa się z kompozycji muzycznej oraz instrukcji dla spaceru dźwiękowego w terenie.